SMED (Single Minute Exchange of Die)
SMED is een methode om omsteltijden drastisch te verkorten. Doel: elke omstelling in minder dan 10 minuten — in het eencijferige minutenbereik.
SMED (Single Minute Exchange of Die) is benoemd en beschreven door Shigeo Shingo. Hij baseerde zich op omstelprojecten die hij als adviseur begeleidde bij Toyo Kogyo (tegenwoordig Mazda), Mitsubishi Heavy Industries en Toyota. De methode maakt onderscheid tussen intern omstellen (machine stilstaat) en extern omstellen (machine draait).
De kern van SMED: verschuif zoveel mogelijk omstelstappen van intern naar extern. Dit betekent: bereid alles voor terwijl de machine nog draait. Voer vervolgens alleen de onvermijdelijke stappen uit met de machine stil.
In de praktijk worden omsteltijden vaak dramatisch onderschat omdat ze als 'noodzakelijk' worden beschouwd. SMED laat zien dat een reductie van 50-90% bijna altijd mogelijk is — vaak door eenvoudige organisatorische maatregelen zonder enige investering.
Kortere omsteltijden maken kleinere batchgroottes mogelijk, wat op zijn beurt de doorlooptijd verlaagt, voorraden vermindert en de flexibiliteit vergroot. SMED is daarom een sleutelfactor voor one-piece flow en just-in-time productie.
Praktijkvoorbeeld
Een stanspers heeft een omsteltijd van 90 minuten. Na SMED-analyse: 35 minuten zijn extern omstellen (gereedschap voorbereiden, bouten voorsorteren, volgende order lezen). Dit wordt vóór de stop uitgevoerd. Nog eens 25 minuten worden geëlimineerd door snelsluitingen in plaats van schroeven te gebruiken. Nieuwe omsteltijd: 30 minuten — een reductie van 67%.
Hoe Lean Shift helpt
Via een opname met processtappen meet je in LeanShift elke omstelstap afzonderlijk en over meerdere cycli. Of een stap intern of extern is, hangt ervan af of hij alleen uitvoerbaar is zolang de machine niet produceert. Die indeling maak je zelf, en de gemeten tijden laten je zien welke stappen het langst duren. Start je de opname na een wijziging opnieuw, dan blijven de volledig gemeten cycli van de eerdere opname bewaard en vergelijk je de oude met de nieuwe. In de waardestroom maak je voor het omstellen een eigen tegel aan, die de werkelijke tijd van de opname overneemt als omsteltijd, per stap gemiddeld en opgeteld. Meet de opname ook externe stappen, dan tellen die mee voor de omsteltijd van de tegel. De tijd van deze stappen trek je zelf af in het veld “Omsteltijd (C/O)”, want de omsteltijd loopt van het laatste goede stuk van het oude tot het eerste goede stuk van het nieuwe product.
Veelgestelde vragen
Wat betekent SMED eigenlijk?
Single Minute Exchange of Die — matrijswissel in het eencijferige minutenbereik. Het doel is niet per se onder één minuut, maar onder 10 minuten (eencijferig).
Wat is intern en extern omstellen?
Intern omstellen: activiteiten die alleen kunnen worden uitgevoerd met de machine stil (bijv. gereedschap wisselen). Extern omstellen: activiteiten die kunnen worden voorbereid terwijl de machine draait (bijv. materiaal klaarzetten).
Hoe lang duurt een SMED-implementatie?
Een eerste SMED-workshop duurt doorgaans 2-3 dagen. De eerste verbeteringen (30-50% reductie omsteltijd) zijn vaak direct haalbaar. Verdere optimalisatie volgt iteratief.